USD 7,0000
EUR 9,0000
USD/EUR 1,20
ALTIN 400,00
BİST 1.000
Ceylan Alkan
Ceylan Alkan
02-06-2019

EDEBİYAT NEDİR?

          Jean-Paul Sartre 1905 yılında Paris´te dünyaya geldi. Le Havre´da öğretmenlik yaptığı 1938 yılında sonradan geliştireceği bir çok felsefi konuyu ele alan ?Bulantı´ adlı romanı yayımlandı. Felsefe alanındaki asıl yeteneğini ise 1943´te çıkarmış olduğu ?Varlık ve Hiçlik´ adlı kitabında ön plana çıkardı. Bireyin özgürlüğünün felsefi savunusundan sonra toplumsal sorumluluk konusuna doğru bir yönelme yaşadı ve bu cihette 1945-1949 yılları arasında ?Özgürlük Yolları´ adlı dört ciltlik romanını kaleme aldı. İnsanı eylem içinde en iyi anlatabilecek türün tiyatro olduğuna karar verdiği andan itibaren; ?Sinekler, Gizli Oturum, Kirli Eller´ gibi oyunlar yazmaya başladı. Simone de Beauvoir ile birlikte kurup yönettikleri Les Temps Modernes dergisinde de bir çok yazısı yayımlandı. Kendine özgü düşünce anlayışını 1960´ta ?Diyalektik Aklın Eleştirisi´ adlı yapıtında ortaya koyan Jean-Paul Sartre 1964 yılında layık  görüldüğü Nobel Edebiyat ödülünü reddetti. Fransa´nın güncel siyasal olayları içinde de etkin rol alan Sartre, 1980´de Paris´te yaşamını yitirdi.

?Susmak Dilsizleşmek Değil, Konuşmaktan Kaçınmaktır?

O halde yaşasın ?YAZMAK!´

           20. yüzyılın yazarlarından olan Jean-Paul Sartre´ın ?Edebiyat Nedir´ adlı eserinin  yapraklarını çevirmek düştü bu yazımız için nasibimize. Doğrusu yetiştirilmeyi bekleyen işler, sağlık sorunları ve farklı koşuşturmacalar arasında bir de bu soru ağır olmadı mı demedim mi, dedim? Ama okumaya başlayınca da fikrimi değiştirdiğimi itiraf etmeliyim. Yazmak diyordu çünkü; en sevdiklerim arasında sayabileceğim? Hem sonra niçin yazıyoruz ve kimin için yazıyoruz  da sorular arasındaydı. Yazarın kitaba bu sorularla başlaması bu yönden isabetli olmuş diyebilirim.

          Bu sorular cevabını almak için bekleye dursun; şayet kalem,  kağıt ile buluşmayı umuyorsa  neyi, neden yaptığını ve kim için mürekkep dökeceğini son damlasına kadar iyi bilmeli bence? Kitabın kendi tabirince ?yazar, yazarken ele aldığı nesnenin en etkin imgesini verme amacını gütse bile, hiçbir zaman her şeyi anlatamaz, söylediği şeylerden çok daha fazlasını bilir hep..? Çünkü dil eksiklidir ve lâl olur çoğu zaman; anlatmak istediklerinin oldukça uzağına da düşebilir? Kâl ile hâli anlatmak zordur ve usül olmadan vusül olmaz.

       Sartre´ın, edebiyatın malzemesi olan dile genel olarak bakış açısı ise şu şekildedir;?insanın başkalarıyla ilişkilerinde deneyimlediği bir dolayımdır? ve ?dil eylemektir? saptamasıyla, ?dil eylem kuramı?nın en temel söylemini dile getirmiş. Bu kurama göre, ?her türlü dilsel anlatım, bir eyleme yöneliktir ve bir amaç taşır? her ne kadar eksikliği  olsa da?               Söz ise Sartre´a göre; ?eylemin belli bir anıdır ve eylemin dışında anlaşılamaz.? ?Konuşmak, eylemektir? olarak adlandırılan her şey, daha o anda eskisi gibi olmaktan çıkmıştır artık, arılığını yitirmiştir. Yani insan, ?bazı şeyleri söylemeyi seçtiği için değil, onları belli bir biçimde söylemeyi seçtiği için yazar.?diyor Sartre? Dolayısıyla bu bağlamda yazar, ?yazmak da, nasıl yazacağını, neyi hangi biçimde söyleyeceğini seçmek de? bilinçli ve amaçlı seçimler ve eylemler olduğunu savunur? Sartre´ın dil ve söze ilişkin bu belirlemelerine göre;  hem iletişim aracı olan dil  hem de yazarın dili kullanma eylemi anlamında söz, öz yapıları gereği amaç bakımından bir nitelik kazanmış diyebiliriz.

     Bana göre  edebiyat alanının en fazla ihtiyaç duyduğu iki usül ve üslup ön planda olmalıdır; edeb ve bilgi? Edeb olmalı çünkü; edebiyat naif ve zarif bir alan dolayısıyla  bunun şart olduğu kanaatindeyim. Aynı fikirde olmayı umut ediyorum zira son zamanlarda yazıda, söylemde ve tabii ki  eylemde de edebin gerekliliğini bir kez daha görmekteyiz. Bilgi olmalı çünkü; bilgi yeni ufuklar açar, bilmek, atacağın adımları neyi neye göre adımlamak; sağlam bir temel yani?

      Sanırım bu konuda Sartre da benimle hemfikir;  eserinde ´bazı şeyleri belli biçimde söylemek´ anlatımıyla söylemek istediği şey, biçem yani üsluptur. Eserde yazınsal biçem, dilsel malzemeyi estetik hale getirmeyi amaçlayan her türlü biçimleyici çalışmanın sonucu olarak ortaya çıkar düşüncesi hakim olmuş.

       Kuram ve eylem kavramlarını birleştiren yazar,  eserinde aynı zamanda bir etki oluşturmayı amaçladığını yoğun bir şekilde hissettiriyor. Bir felsefeciden edebiyatı en ince ayrıntılarıyla okumak sanırım benim açımdan  farklı bir duygu? Neden mi? Çünkü edebiyata ne kadar yakın hissediyorsam felsefeyle bir o kadar uzak yollarımız? Ne dersler mi çıkardım; eline kalem ve kağıdı almak değilmiş yazmak mesela? Onu ete kemiğe büründürmek için olanca gayretin gerekliliğini? Dert edinmeyi, gerekirse derdi arayıp bulmayı ve  iyi edecek çözümler üretebilmeyi. Doğru bir duruşla ve doğru yerde durup, çağından kendini sorumlu hissetmeyi kısacası...

    Son olarak aslında Jean-Paul Sartre´ın yazdıklarıyla bağdaşan Dostoyevski´nin cümlesi ile bitirmek istiyorum; ?her insan herkes karşısında her şeyden sorumludur.? Vesselam?

 

 

     

SİZİN DÜŞÜNCELERİNİZ?
@
Ceylan Alkan

Ceylan Alkan

DİĞER YAZILARI Bir Ömrü Ramazanca Yaşamak 20-04-2021 03:30 İçinde Yalnızlık Biriktiren Şehir: Kudüs 11-03-2021 09:59 Güvercin Gerdanlığı/ İbn-i Hazm 27-10-2020 21:31 İskender Pala/ Kalp 16-09-2020 10:35 Beni Kör Kuyularda/ Hasan Ali Toptaş 10-08-2020 12:25 Mekke'ye Giden Yol 29-07-2020 10:29 Simyacı/Paulo Coelho 05-07-2020 00:00 MANTIKUT'T-TAYR (Kuşların Dili) Feridüddin Attar 13-06-2020 22:23 Sabahattin Ali´nin ?Kürk Mantolu Madonna? sı 23-04-2020 20:09 Bir Yazarın Güncesi/ Virginia Woolf 13-04-2020 00:11 Yalnızlık Sözleri 1 03-04-2020 13:36 Bülbülün Kırk Şarkısı-İskender Pala 18-02-2020 20:12 Martı Jonathan Livingston - Richard Bach 06-02-2020 22:53 Küçük Kara Balık 22-01-2020 21:36 SEFİLLER 14-01-2020 18:36 ÇAĞ GEÇİTLERİ 25-12-2019 22:06 KONUŞMALAR 15-12-2019 18:30 Hercümerç (Minimal Metinler) 05-12-2019 06:46 Beyaz Zambaklar Ülkesinde 26-11-2019 08:44 MARDİNİM 20-11-2019 23:33 TUTUNAMAYANLAR 04-11-2019 21:13 HUZURSUZLUĞUN KİTABI FERNANDO PESSOA 14-10-2019 18:33 Yazar Olabilir miyim? Yaratıcı Yazarlık Dersleri 25-09-2019 14:41 Suç ve Ceza 01-09-2019 21:46 Ölüm Divanı 03-08-2019 16:16 GÜN DOĞMADAN 16-07-2019 09:07 "hercümerç - minimal metinler? 06-07-2019 22:44 MİNİMA MORALİA 24-06-2019 07:49 EDEBİYAT NEDİR? 02-06-2019 09:17 KUR´AN ŞEHR-İ RAMAZAN 11-05-2019 02:22 BİSTURİ ( HUZURSUZ METİNLER ) 28-04-2019 22:06 YÜZYILLIK YALNIZLIK 19-04-2019 19:18 SOFİE´NİN DÜNYASI 03-04-2019 21:26 SEVGİLİ ARSIZ ÖLÜM 22-03-2019 13:23 SEN BUNA DEĞERSİN 12-03-2019 18:13 VADİDEKİ ZAMBAK,HONORE DE BALZAC 25-02-2019 21:23 Yolun Sonu 12-02-2019 20:43 Sevgiden Taştı, Taşacak Bir Yürek 02-02-2019 09:11 "Bilmek" değil, "Olmak" 25-01-2019 08:13 OLAĞANÜSTÜ DUYARLI, UMUTSUZ DERECEDE KENDİNE DÖNÜK 15-01-2019 22:47 BİR KİTABA DOKUNMAK 04-01-2019 12:18
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
TAKIMOPuanAV.
1Beşiktaş4084+45
2Galatasaray4084+44
3Fenerbahçe4082+31
4Trabzonspor4071+13
5Sivasspor4065+11
6Hatayspor4061+9
7Alanyaspor4060+13
8Fatih Karagümrük4060+12
9Gaziantep FK4058+8
10Göztepe40510
11Konyaspor4050+1
12Başakşehir FK4048-12
13Çaykur Rizespor4048-16
14Kasımpaşa4046-10
15Yeni Malatyaspor4045-4
16Antalyaspor4044-14
17Kayserispor4041-17
18BB Erzurumspor4040-24
19MKE Ankaragücü4038-19
20Gençlerbirliği4038-32
21Denizlispor4028-39
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
13.05.2021
ANKET VAKTİ TÜMÜ
Sosyal medyaya mı internet medyasına mı güveniyorsunuz?
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
ARŞİV ARAMA