Türkiye’de memur sendikacılığı, yıllar içinde bir hak arama mekanizması olmaktan çıkıp garip bir “aidiyet mecburiyeti”ne dönüştü. Bugün birçok memur, sendikaya üye olmayı bir tercih değil; adeta görev, hatta zorunluluk gibi hissediyor. Oysa sendika dediğimiz yapı, memurun hakkını savunmak için kurulmuş bir araçtır. Araç, amaç hâline geldiğinde sistemin dengesi bozulur. Ve ne yazık ki memur sendikacılığı tam da bu noktaya sürüklenmiştir.
Artık memur kendi kendine şu soruyu sormaya başladı: “Ben sendikaya mı hizmet ediyorum, sendika bana mı?”
Bu soru basit gibi görünür; fakat aslında ağır bir gerçeği açığa çıkarır. Çünkü bugün sendikalar, memurun refahı için mücadele eden bağımsız kurumlar gibi değil; kendi bürokrasisini büyüten, kendi kadrolarını koruyan, kendi konfor alanını sürdüren yapılar gibi algılanıyor. Memurun sorunları büyürken sendika yönetimlerinin dili daha yumuşak, tavrı daha çekingen hâle geliyor. Toplu sözleşme masaları, mücadele alanı olmaktan çıkıp, bir “protokol fotoğrafı” sahnesine dönüşüyor.
Peki nasıl oldu da sendikalar, memurun refahı için değil de kendi varlıklarını sürdürmek için çalışan kurumlara dönüştü? Büyük ölçüde, temsili demokrasinin zaafları buraya da sirayet etti. Taban ile yönetim arasındaki bağ zayıfladıkça, sendikalar üyelerinin gündeminden uzaklaştı; kendi iç dinamikleriyle hareket eden yapılara dönüştü. Oysa sendikalar, üyelerinin çıkarlarını savunmak için vardır; üyeler sendikaların statüsünü büyütmek için değil.
Memur ise her yıl aynı döngüye mahkûm ediliyor: Enflasyon karşısında eriyen maaşlar, artan kiralar, büyüyen borçlar, çocukların eğitim masrafı, sağlık giderleri… Ve tüm bunlara rağmen sendikaların güçlü bir direniş ortaya koyamaması. Sonuçta memur, hakkını arayan bir kesim olmaktan çıkarılıp; hakkı “bekleyen” bir topluluğa dönüştürülüyor.
Daha acısı şudur: Memur sendikaya üye olurken çoğu zaman “hak mücadelesi” için değil, “yalnız kalmamak” için üye oluyor. Bazı kurumlarda sendikaya üye olmamak, dışarıda kalmak gibi algılanıyor. Kimi zaman tayin, görev yeri ya da idari ilişkiler gibi konularda sendika üyeliği bir “güvence” sanılıyor. Bu durum sendikacılığın ruhuna aykırıdır. Çünkü sendika memuru korumak için vardır; memuru kendi çevresine bağlamak için değil.
Üstelik birçok kamu görevlisi, sendikaya gönül bağıyla veya davasına inandığı için değil; kendini korumak, dışlanmamak ya da toplu sözleşme ikramiyesi gibi “havuçlarla” sisteme dahil edilmek için üye oluyor. Bu bir tercih değil, bir mecburiyet hissidir.
Memur, “Ben yoksam sendika da yok” diyeceği yerde, “Ben yoksam başıma ne gelir?” korkusuyla imza atıyor.
Bugün sendikaların genel merkezlerine baktığınızda; lüks binalar, yüksek maaşlı yöneticiler ve siyasetin koridorlarında kendine yer açmaya çalışan bir elit tabaka görürsünüz. Memur ay sonunu nasıl getireceğini düşünürken, sendika yönetimleri kendi ikballerini parlatmanın peşine düşmüş görüntüsü veriyor. Toplu sözleşme masalarında “kazanım” adı altında sunulan kırıntılar, memurun enflasyon karşısında ezilmesini engelleyemiyor.
Oysa sendikacılığın gerçek ölçüsü çok nettir:
Memurun sofrası büyüyor mu?
Memurun yaşamı kolaylaşıyor mu?
Memur geleceğe daha güvenle bakabiliyor mu?
Eğer cevap “hayır” ise sendikaların kendilerine şu soruyu sorması gerekir: “Biz neye dönüştük?”
Artık bu düzenin tersine dönme vakti gelmiştir. Memur, sendika için çalışan bir nefer olmayı bırakmalı; sendikasını kendisine hizmet eden bir mekanizmaya dönüştürmelidir. Memurlar olarak şu soruyu sorma cesaretini göstermeliyiz: “Bu sendika benim hayatımda neyi değiştirdi?” Eğer cevap kocaman bir “HİÇ” ise, o aidatların ve o yetkilerin sorgulanma zamanı gelmiştir.
Son söz şudur: Memur sendikaya mecbur değildir. Sendika memura mecburdur.
Ve sendikalar, memurun refahı için var olduklarını yeniden hatırlamak zorundadır. Bunu hatırlatmakta memurun görevidir.
